Ιανουάριος 2013, Αντιμάχεια Κω. Η πρώτη λαογραφική αποστολή του ΚΕΠΕΜ στην Κω, με προορισμό τα χωριά Αντιμάχεια και Καρδάμαινα. Αναζητούμε μεταξύ άλλων την παράδοση της λύρας

[1] στο νησί. Τελευταίος σημαντικός λυράρης ο Ζαχαριάς από την Κέφαλο. Ωστόσο δεν είναι λίγα τα ονόματα των παλιών λυράρηδων του νησιού. Στην Αντιμάχεια έπαιζαν λύρα ο Γιάννης Παππούλης (Καντούνιας) –πατέρας του Παναγιώτη Καντούνια που έπαιξε λαούτο στις  ηχογραφήσεις του Σίμωνα Καρά το 1971– και ο Βασίλης Καλωνάς.

Η ιστορία ενός αυθεντικού οργάνου | Το τετράχορδο λυράκι της Κω

Στο μέσον διακρίνεται ο λυράρης Γιάννης Παππούλης (Καντούνιας).

Στα ίχνη λοιπόν των παλαιών οργάνων και με τη βοήθεια των Αντιμαχειτών Κυριάκου Παππούλη και Δημήτρη Μουνούχου, φτάνουμε σε ένα μικρό παραδοσιακό σπίτι, όπου ζει η γιαγιά Μαριγώ Διακοδημητρίου, εγγονή του Γιάννη Παππούλη. Το όργανο μέσα σε ένα παλιό ξύλινο κουτί, με τζάμι στη μπροστινή του πλευρά, κρεμασμένο στη γωνία σαν εικονοστάσι. Το ξεκρεμάμε προσεκτικά και ανοίγουμε το κουτί, που είχε μείνει κλειστό για πολλά χρονιά. Βγάζουμε ένα μικρό λυράκι με χαλασμένες εντέρινες χορδές, με δύο καβαλλάρηδες και έξι (!) θέσεις για κλειδιά· τέσσερις για μεγάλα και δύο για μικρότερα. Είχαμε μπροστά μας ένα τετράχορδο, αχλαδόσχημολυράκι, με δύο συμπαθητικές!!! Ένα από τα μικρά κλειδάκια έλειπε, ενώ οι καβαλλάρηδες βρίσκονταν ριγμένοι στον πάτο του κουτιού. Κάποιος, μάλιστα,την είχε βάψει χρησιμοποιώντας μωβ σπρέι. Τα βαθουλώματα στις θέσεις των δαχτύλων, αδιάψευστοι μάρτυρες της ιστορίας του οργάνου.

Η ιστορία ενός αυθεντικού οργάνου | Το τετράχορδο λυράκι της Κω

Η λύρα πριν την επισκευή.

Η ανακάλυψη της τετράχορδης λύρας με τις συμπαθητικές εκκινεί μία έρευνα για τη λύρα στην Κω και στα γειτονικά νησιά, η οποία έφερε ενδιαφέροντα στοιχεία στην επιφάνεια και θα ανακοινωθεί στην προσεχή έκδοση του ΚΕΠΕΜ, που θα περιλαμβάνει τις ηχογραφήσεις του Σίμωνα Καρά στην Αντιμάχεια και στην Καρδάμαινα το 1971.

Σε συνεννόηση με τους ιδιοκτήτες[2] της λύρας και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Αντιμάχειας «Η Πρόοδος», συμφωνήσαμε ότι το όργανο πρέπει να επισκευαστεί ως μοναδικό και απείραχτο κειμήλιο κώτικης λύρας. Ο δάσκαλος οργανοποιίας του ΚΕΠΕΜ, καταξιωμένος κατασκευαστής λυρών, Μανώλης Γιαννουλάκης, ανέλαβε την επισκευή της, με έξοδα του Συλλόγου της Αντιμάχειας. Αφαιρέθηκε η επίστρωση του χρώματος, αποκαλύπτοντας το ξύλο του οργάνου, βρέθηκε η σωστή θέση των δύο καβαλλάρηδων, κατασκευάστηκε ένα μικρό κλειδάκι πανομοιότυπο με το υπάρχον, μπήκαν καινούργιες εντέρινες χορδές, ενώ επισκευάστηκε και τ