Χοροί της πεδινής και ορεινής Καρδίτσας: Μορφές και σημασιολογήσεις

Εισήγηση – Διδασκαλία: Κωνσταντίνος Δημόπουλος, Υποψήφιος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Msc Λαογραφία – Ανθρωπολογία του Χορού, Πτυχιούχος Σ.Ε.Φ.Α.Α. Ε.Κ.Π.Α.

Η περιοχή της Καρδίτσας παρουσιάζει έντονο ενδιαφέρον είτε από ιστορικής, είτε από λαογραφικής, είτε – εν προκειμένω – από μουσικο-χορευτικής άποψης. Πολλοί χοροί της είναι ευρέως διαδεδομένοι, αφενός διότι οι μορφές των χορών της παρουσιάζονται και σε άλλες περιοχές της Ελλάδος και αφετέρου διότι αποτέλεσαν εξ αρχής κομμάτι του ενιαίου, εθνικού ρεπερτορίου που διδάσκονται μέχρι τώρα στα σχολεία. Παρ’ όλα αυτά μέσα από αυτό το σεμινάριο γίνεται προσπάθεια να αναδειχθούν οι ποικιλίες των μορφών και των χορών που παρουσιάζονται στην ευρύτερη περιοχή, σε συνάρτηση με τις εκάστοτε σημασιοδοτήσεις τους. Επίσης μέσα από το συγκεκριμένο σεμινάριο γίνεται προσπάθεια να αναδειχθούν οι διαφορές – και οι ομοιότητες – ανάμεσα στο ιδιαίτερο τοπικό πολιτισμικό και χορευτικό ιδίωμα της πεδινής Καρδίτσας (Καραγκούνηδες) σε σχέση με αυτό της ορεινής (Άγραφα).

 

ΧΟΡΟΙ

– ΠΕΔΙΝΗ ΚΑΡΔΙΤΣΑ

α) Χοροί που η χορευτική φράση ταυτίζεται με ένα κινητικό μοτίβο που περιλαμβάνει μία εναλλαγή (δ+α): «Χελιδονάκι μου γοργό…»
β) Χοροί που η χορευτική φράση προκύπτει από τη μίξη των καταληκτικών κινητικών μοτίβων του «στα τρία»: Ρωϊμάνα.
γ) Χοροί «στα τρία» και τύπου «στα τρία»: Συρτός «στα τρία», Καραγκούνα, Ρωϊμάνα, Τσοπάνος.
δ) Χοροί που ανήκουν στην κατηγορία «στα δύο» και τύπου «στα δύο»: Μπεράτι, Συγκαθιστός, Σβαρνιάρα Καραγκούνα, Συρτός (τετράμετος).
ε) Χοροί που ανήκουν στην κατηγορία επανάληψης του «στα δύο»: Συρτός (τετράμετος), Καραγκούνα (τετράμετρη).
στ) Χοροί που είναι συνδυασμοί του «στα τρία» και του «στα δύο»: Συρτοτσάμικο.

– ΟΡΕΙΝΗ ΚΑΡΔΙΤΣΑ

α) Χοροί «στα τρία» και τύπου «στα τρία»: Συρτό «στα τρία», Τσάμικο (διευρυμένη και μεταπλασμένη φόρμα του «στα τρία»).
β) Χοροί που ανήκουν στην κατηγορία του τύπου «στα δύο»: Κλειστός Αγράφων, «Αγόρι μήλο μού ’στειλε…», Ζάβαλος ή Ζαβαλέ.
γ) Χοροί που προκύπτουν από τη μίξη δύο τύπων του «στα δύο» με διαφορετική χρήση του χώρου: Συρτό (τετράμετο).
δ) Χοροί που είναι συνδυασμοί του «στα τρία» και του «στα δύο»: Κρασογάλανη, «Απρίλη, Απρίλη δροσερέ…», Τάι-Τάι, «Σαράντα κλέφτες…», Κλειστός Αργιθέας.
ε) Χοροί που προκύπτουν από τη μίξη μερών του «στα τρία» και του «στα δύο»: Κλειστός Αργιθέας (Α΄ μέρος), Κρασογαλανή (Α΄ μέρος).

 

ΖΩΝΤΑΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

Συμμετέχουν οι μουσικοί:

  • Χρυσόστομος Μητροπάνος – από την Καππά Καρδίτσας – (τραγούδι),
  • Ηλίας Τσιάκας – από το Καταφύγιο Καρδίτσας – (κλαρίνο),
  • Μαρία Ζιάκα – Καρφή – από την Βασιλική Τρικάλων – (τραγούδι),
  • Τρύφωνας Παπαϊωάννου (κλαρίνο), Κώστας Σιδερής (λαούτο) και
  • Βασίλης Ι. Οικονόμου (ντέφι).